vitale mensen in vitale organisaties

PRCL, voor duurzame transitie

Duurzaam gezond leven: je kunt meer dan je denkt!

3 reacties

In de afgelopen periode heb ik samen met een aantal collega’s me verdiept in de Positieve Psychologie. Het handboek voor positieve psychologie, geschreven door onder andere Ernst Bohlmeijer van de Universiteit Twente, geeft een mooi overzicht van het proces waar ook de psychologische wetenschap doorheen gaat.

Het is goed om te zien dat ook hier is door gedrongen dat de focus alleen op het verhelpen of verzachten van stoornissen te eenzijdig is. Het vakgebied Psychologie kan en moet misschien ook wel, bijdrage leveren aan het versterken van de kracht van mensen. Verstoringen en veranderingen in ons dagelijks leven kunnen dan makkelijker, met meer veerkracht, opgevangen worden.
Inmiddels is aangetoond dat aandacht voor deze welzijnsaspecten bijdraagt aan het verminderen van mentale klachten, het beter om kunnen gaan met tegenslag en verlies en zelfs het versterken van het herstelproces bij lichamelijke problemen.

Eén van de onderwerpen in het handboek Positieve Psychologie gaf mij een paar heldere inzichten en die wil ik graag delen.
We hebben namelijk een bijzonder mechanisme tot onze beschikking dat ons helpt om effectief met de emoties die we ervaren om te gaan. Het bestaat uit 3 systemen die we niet altijd even effectief gebruiken(beschreven door Depue & Morrone-Strupinsky 2005 en Gilbert o.a. 2010):

  • gevaarsysteem,
  • jaagsysteem
  • zorgsysteem.

Deze systemen zijn diepgeworteld in ons oude brein, het brein dat zorgt voor de primaire overleving. Voor mij was het een eye-opener dat voor de primaire overleving niet alleen het gevaarsysteem werkt: moet ik vluchten, verstijven of vechten. De twee andere systemen zijn even essentieel:

  • Het jaagsysteem dat ons helpt om focus aan te brengen en doelen na te jagen die ons naar verwachting een beloning gaan opleveren (positieve prikkel voor actie, bijvoorbeeld brood op de plank)
  • Het zorgsysteem dat ons helpt om het lichaam en de geest weer tot rust te brengen, te ontspannen, te herstellen, voedsel te verteren, zodat je weer (de volgende dag) met nieuwe energie verder kunt.

In mijn gesprekken hierover met klanten ontdekte ik met hen dat we in onze maatschappij heel vaak aspecten van het zorgsysteem ook tot iets maken dat nagejaagd moet worden. Waarmee doelen gehaald moeten worden: moeten  sporten, moeten mediteren, moeten ontspannen…..
Zoals een skileraar mij achterna riep terwijl ik de heuvel af klungelde: relax!!! Ja,…..tuurlijk….

Iets anders wat ik me opnieuw realiseerde is dat de twee eerste systemen (gevaar en jaag), een fysieke reactie opleveren in de vorm van het aanmaken van adrenaline. Dat leidt tot focus (aandacht vernauwing), alertheid, gespannenheid, hartslag verhoging. Allemaal uitermate nuttig wanneer je moet jagen of je verdedigen.

Waar het niet bij helpt is eten verteren, spieren ontspannen en laten herstellen. Daarvoor is het nodig dat het derde systeem wordt gebruikt: zorgsysteem. Er treedt dan ontspanning op en de aandacht verbreed.
We zien ineens ook andere perspectieven, andere mogelijkheden. Denk maar eens aan die briljante invallen die je ’s ochtends na een nacht goed slapen onder de douche krijgt. Kun je overdag uren gefocust op zitten blokken en dan komt het niet, terwijl ongedacht onder de douche: eureka!!

En daar zit ook een belangrijk aandachtspunt voor innovatie en vernieuwing. Bij innovatie ben je op zoek naar nieuwe perspectieven, een verbreding van je waarneming. Kijken vanuit je ooghoeken. Daar hoort bij dat het jaag en gevaarsysteem even gestopt kunnen worden en er ruimte is voor het herstel/ontspan systeem.

Het zorgelijke is dat we in onze maatschappelijke verhoudingen bijna niet meer aan het zorgsysteem toe komen. We raken hierdoor fysiek uitgeput (hoge aantallen burn-out). We leren het bijna af om te ontspannen. Hierdoor sluiten we ook een belangrijke bron van vernieuwing en veerkracht af.
Door het natuurlijk evenwicht tussen de drie systemen te verstoren ontstaan er niet-duurzame situaties en oplossingen.

Om te komen tot de duurzame doorbraken die organisaties en mensen in organisaties op dit moment zo hard nodig hebben zal het evenwicht tussen deze drie systemen weer hersteld moeten worden.
En het goede nieuws is, het is te ontwikkelen en daarmee wordt het herstellen en vergroten van veerkracht beïnvloedbaar. Zowel van mensen in de organisaties als van de organisaties zelf.

Ons vermogen om tot innovatie/transitie te komen ligt daarmee ook dichter bij dan we soms denken. En het brengt mij bij één van mijn leidende principes: veranderen begint bij jezelf.

Ik wens u een heerlijk ontspannen tijd toe!

Auteur: Hildegonde Mostert

Ik begeleid sociale innovaties die duurzaam gezond leven als ambitie hebben. Als programma-manager werk ik aan het realiseren van de randvoorwaarden en vaardigheden, zodat vitale mensen in vitale organisaties kunnen werken aan wat er echt toe doet.

3 thoughts on “Duurzaam gezond leven: je kunt meer dan je denkt!

  1. Dank ja Gon,
    Hoe mooi gezegd en duidelijk neergeschreven.

  2. Pingback: Duurzaam gezond leven: vitale mensen in vitale organisaties | duurzaam gezond leven

  3. Pingback: Vitaliteit maak(t) het verschil | vitale mensen in vitale organisaties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s